Sereke | Beş Ereb | Beş Çand | Gotarek Rke | Erşv

Sereke

Ger



Gotar: Rewenbr in yan darik fitn kefgr in ?!


Giryan Seyro
 
Heya wek vê gavê hîn li ser danasîna têgeha Rewenbîr nehatiya lihevkirin, ango irovekirina vê têgehê hîn di hewildanan de ye, lê wilo jî hemiyan tekez kiriye ku Rewenbîr ew e, yê ku pêengiya civakê dike, û herweha ew e, yê ku ê û nexweiyên civaka xwe tîne holê û di heman demê de bi berpirsiyarî û bi hurmet çareseriyan jî pêkê dike, lê pirs ew e, gelo di nav Kurdan de ev Rewenbî hene yan na ?

Bixwne...

Gotar: Newroza Cim`ay


Bavê Zozanê 

Cim`ayê gundekî li rojavayî Kurdistanê dikeve li rojhilatî bajarê Qamilo ye,dor10 km ji navenda bajêr dûr e, ji xwe jimara miletê wê nêzîkî 250 malî heye.Gundê me bi siyasetmedar û rewenbîr û xwendevanên xwe tê naskirin,her wisa jî bi heskirin û dilovanî û yekrêziya malbat û gudiyan kû tev bi çavê yek malbatê li xwe di nerin û wisa jî kar û xebat û jiyana xwe berdewamdikin.

Bixwne...

Gotar: Alemdar broya siyas, bne abqat x Al


Qado êrîn

Wek çilo kole mecbûr e berevaniyê di ber xwediyê xwe de bike, wilo jî endamên partiyên me, em kikiandine wê asta ketî û xwe mecbûr dibînin berevaniyê di ber aî û binpêkirinên serokên xwe de bikin. Li ûna lêborînxwestinê û spasiya rexnegir û zikêan bikin, êrîî wan dikin.
Rexne ava û serrastkirine, ne dijîtî û kîn û serjêkirine. Lê mixabin partiyên me rexne wek êrî, devavêtin û dijîtiyê dibînin.

Bixwne...

Gotar: Hec, parzer helbestvan Premrd (1867-1950)



Dr.Phil.Ebdilmecîd êxo

Pîremêrd nasnavê helbestvanê nasdar Pîremêrd e,navê wî ya rast Tewfîq e,ew lawê Mehemud Axa,kurê Hemze Axa ye û di sala (1867 )an de li Sulêmaniyê ji dayik bûye.
Pîremêrd zarokatiya xwe li bajarê Sulêmaniyê têper dike,ew di temenê  (6-7) saliya xwe de dest bi xwendina Qurana pîroz dike û ew di kurtedemekê de wê kuta dike,di pit re ew li dibistanên Kurdistanê  dixwîne û  ew dibe pênimêjê mizgefta Hemze Axa.

Bixwne...

Gotar: Ez Keyoy Cegerxwn(1936 - 2020)


Konê Re

  Di van derdû salên dawî de, bira, xwîk, dê û zavayê min pey hev koça dawî kirin.. Herwiha dostên min î navdar û herî nêzîkî min; (Seîd Yûsif: 1947 - 2020) mîrê Bizqê, ew jî berî tam mehekê koça dawî kir..  Seîd Yûsifê ku dostaniya min wî ji sala 1978an destpê kir û me demên xwe bi hev re li Qamilo û Beyrûtê derbas kirine.. Û wek ku hûn tev pê hisiyane, evê din (Keyoyê Cegerxwîn: 1936 - 2020), ferxê Seydayê Cegerxwîn li Stockholmê koça dawî kir..   Nizanim çima qederê bela xwe firotiye min..?!

Bixwne...

Gotar: Hac Qadir Koy (1825-1897)


Dr.Phil:Ebdilmecît êxo 

Navê helbestvanê payeberz Hacî Qadir e,ew lawê Mele Ehmed e û ew li gundê Goreqerecê  li herêma Koyî li Baûrê kurdistanê ji dayik bûye.
Lê lêkolîner û dîrokzanên wêjeya Kurdî li ser dîroka ji dayikbûna Hecî Qadir nirînên cuda didin.Ebdilrehman Se-îd  dinivîse:Ku helbestvan di sala (1817) an de  ji dayik bûye û ew di sala (1895) an de koça dawiyê kiriye,lê pir wêjevanên din jî,mîna Ela –eldîn Secadî,Giyo Mukriyanî û Mihemed Mile Kerîm dinivisînin ku ew di sala (1820) an de ji dayik bûye û ew di sala (1895) an de çûye dilovaniyê,lê hîn bi ser van  de jî Dr.Merof Xeznedar û Dr.Îhsan  Fu-ad dibêjin:H.Q. Koyî  di sala (1817) an de ji dayik bûye û ew di sala (1897) an  de koça dawiyê kiriye. 

Bixwne...

Gotar: Gulferheng (Blumenwrterbuch)


 ‘’Gulferheng’’ Sibeheke Kulîlkan e, Buhareke ji 1100 Rengan e..
Ji xwe Daner û Nivîskara wê îlan Doskî ye..
Gulferheng, Pertûkeke cuda û cêwaz e, ne mîna Dîwaneke Helbestan e lê belê Kulîlkên Helbest in.
Ev yekem car e Pertûkeke Kurdî ya wênedar ko 1100 Gul, Kulîlk û Riwekan dinimîne çap dibe.
Gulferheng, her Kulîlkê bi sê Wêneyan diyar dike, Navê Malbatê bi Kurdî û Latînî û Navê Kulîlkê bi Latînî, Kurdî û Elmanî nivîsandiye.
Ev Gulferheng ji bo Pertûkxaneya Kurdî û ji bo agirtên Zanîngeh û Dibistanan dê bibe lêvegereke pir giring, agirt û kesên hogirên Siritê dê sûdeke mezin jê werbigirin.
Gulferheng, li Elmanyayê li Weanxaneya Hodge, Adara 2020 hate çapkirin.

Bixwne...

Gotar: Baba Tahir Hemedan (Uryan) (935-1010)Z.


Dr.Fhil.Ebdilmecît êxo
 
Helbestvan Baba Tahir Hemedanî di sala (935) an li Hemedanê ji dayik bûye,ew Lorî ye û ji Loristanê ye(Rojhilata Kurdistanê),li gor hin cihderên wêjeya kurdî,ew helbestvanê,yekemîn e,ewî xwendina xwe  li wir li ser rêbazaTesewifê kiriye,ango;ew dest ji kêfxweiya  kesayetî berdide,giringiyê nade  dîdem,cilûberg,nivîn û pêlavên xwe,lê ew ciwaniya xwe mîna hemû Sofiyan, tenê  di naveroka hundirê xwe û sinciya pak de  dibîne.

Bixwne...

Gotar: Newrozname/ Sersala 2720 an


Newroz û sersala kurdî li gelê kurd li kurdistan û derveyî welat pîroz bê, biteybet li Pêșmergên qehreman û șervanên azadiya kurdistan, û daykên Șehîdan û birîndaran, û girtî û windayan.
Birano, dostno hevalno..
Wek ûn dizanin Veyrosa korona erdhej li cîhanê durist kir, û metirsiya belavkirina wê gelek mezine. Jibo em liber xwe bidin, gelek ferze û pêwiste em 100% pabendbin bi rênemayên tenduristî yên her welatê ku em lê dijîn.

Bixwne...

Gotar: Ji min wer tev xelkn diny bi Kurd xeber didin


Konê Re

  Bêguman bandora nexwendina bi zimanê dayikê neyênî û zor mezin e.. Nexasim ji me kurdan re ku xwendin û nivîsandina bi zimanê me qedexe bû.
  Erê, li welatê me Kurdistanê fêrbûna bi zimanê zikmakî qedexe bû; li Bakurê Kurdistanê perwerde û hînkirin bi tirkî bû, li Baûr bi Erebî bû û bi êwezarê Soranî bû, li Rojhilat bi Farisî û li Rojava bi Erebî bû. Ji bo vê yekê zarokên me, ji zimanê dayika xwe dûr diketin, zimanê biyaniyan hîn dibûn.. Vê yekê dihit û dihêle ku zarokên me di asta hînkirin û perwerdeyê de qels bimînin.

Bixwne...

Gotar: Korona snoran dibezne


Mizgîn Hesko

 Bê guman, dixwazim ku ji xwînerên kurdî re, çîrokeke pir kurt bibêjim:
Hin afrîdeyên seyr, bi cil û bergên seyrtir, ji asîmanên herî dûr, ne ji galagsiya (Galaxy) me , ango ne ji rista kadizê lê dibe ku ji hin ciyên ku hiê mirovan neghitiye wan .
Belê hin afrîdeyên seyr bê ku xwe ji mer re belî bikin, yan bê ku hayê me ademîzadên dilbijokên xewê ji wan û liva wan hebe, di hinavê tariya eveke zivistanê de hatin û derbasî zemîna me bûn.

Bixwne...

Gotar: EFRN DI NAVBER PILANN HERM , NAVDEWLET , NEZANTIYA TEVGERA ME DE


Himend êxo*

(Nerînek di roja dagîrkirina Efrînê de)

Di 20 / 1 / 2018an de berî bi Du salan hêzên dagîrkerên Tirk bi hemî çekên xwe yên giran bajarê Efrînê dagîr kirn , ji encama heman dagîrkirinê bi sedan ji xort û keçên gelê me ehîd ketine û bi sed hezaran gelê Efrînê ji ser xaka xwe hilbûne ji ber tpobarankirina Beyalî û Ezmanî, Herwiha operesyonên guherîna demoxrafî û derwarkirina bi darê zorê ,Dizî û talankirina ji aliyê wan çete û çolaxên girêdayî bi dewleta Tirkiyê ve.

Bixwne...

Gotar: Ji Evna Rojn Kevin: Anna Term Cegerxwn Helbesta Min


 Konê Re

  Berî 36 salan, di roja 22/10/1984an de, Seydayê Cegerwîn li Swêdî, bajarê Stockholmê koça dawî kir.. Di Tîrmeha 1979an de, ciwanika Nûvîn Harsan, ew ji Qamilo bi xwe re biribû Swêdê û her pênc salên xwe yên dawî li wî welatê serme û seqemê derbas kiribûn.. Êvara 23/10/1984an nûçeya koçkirina wî li bajarê Qamilo belav bû.. Xemgîniyê konê xwe di ser tev bajar û gundên kurdan de li Cizîrê vegirt.. Dost, heval û hogirên wî li hev geriyan û nûçeya koçkirina wî ji hev re gotin..

Bixwne...

Gotar: Cegerxwn Helbesta di Pesn Barzan de

 
 Konê Re
 
  Di roja 14/3/2020an de (117) sal di ser rojbûna Barzaniyê nemir, bavê netewiya Kurdî re derbas dibe.. Îsal jî, wek her salê, min xwest titekî li dor vê roja pîroz binivîsim.. titekî nû binivîsim.. Ramiyam û ponijîm, li arîv û bîranînên xwe vegeriyam, rehmetiyê Mela Hemdî Selefî hat bîra min. (Mela Hemdî ahidekî meydanî bû ji gelek bûyerên orea Ilon û Gulanê re..). Her ku Mela Hemdî dihat Qamilo em çav bi hev diketin; ji me re behsa Barzaniyê nemir, Idrîsê leheng, orea Ilonê û Gulanê dikir.. behsa bedariya kurdên Rojava, Rojhilat û Bakur di oreê de dikir.. behsa helbestvan Hejarê Mukriyanî, seydayê Cegerxwîn û Sebrî Botanî dikir.. Carekê ji me re behsa kongreyê 8an yê Partî, sala 1970î, li Nawperdan kir û got; Seydayê Cegerxwîn jî mêvan bû di gongir de û helbestek di pesnê Barzanî de xwend..

Bixwne...

Gotar: Mihrecana Bochum


 Bavê Zozanê

Roja 07.03.2020 katjimêr 11:00 Li bajarê Bochum ê yê Elemanî û bi alîkariya Yekîtiya gitî ya nivîskar û rojnamevanên Kurd li Sûriyê û mala Sersera ya çap û weanê ,çalakiyek zengîn û dewlemend hate li darxistin ku li ser çar bean hatibû belavkirin:
 - pêengeha Pirtûkan
- Roja Cîhanî ya helbestê
- Huner û hunermend
- Tablo û êwekar

Bixwne...

Gotar: Huner serceleb hunermend nestle


Nizar Yosif

Pitî Mihmed êxo tîrava çemê xwe ya hunerê di qadên rojava yê kurdistanê de kola û serrast kir, gelek avzivêr di herikandina wê de peyda di bîn, di wan hingan de vejena( tihn/hêz) xwe bi ser hev de kom dikir. Bi rênaskirinê re di zanî bî, çawa bi herike û avdanê bike, û li ber kinarên xwe xuînê ji sirûtê bîne. Pêlên avê û xuîn ê çîmenan dikir awazên rewa û di gihand guhên xwêneran, da ku bi lewendî tevlîheviyê û pirsan di hundirê hiên wan de bilivîne. Ew li kû dijîn û ji bû wan çi gerege? Ji bû çi astengiyan û zorê di kiîne? Ewqas gorîdan û bizav, erkên wan di ber çi de ne?

Bixwne...

Gotar: (Pend ret) nirna me


Dr.Phil.Ebdilmecît êxo

Pend û îret beek ji folklorê pir giring e,cihê wê di wêjeya devkî de paye- bilind e,lewra jî em dibînin pir kesên  helbestvan, nivîskar, lêkolînvan, wêjevan giringiyê didin vê samana wêjeyî, helbestvanên mîna Feqiyê Teyran,Meleyê Cezîrî,Ehmedê Xanî û H.W.D .Hin caran bi gotinên pêiyan helbestên xwe xemilandine.Di vî warî de Pîre Mêrd (6500) ji gotinên pêiyan bi awakî helbestî nivisîne, herweha jî kesên mîna van navên naskirî jî bi hezaran gotinên pêiyan bi du zaravan, Kurmancî û Soranî civandine; wek Îsma-îl Heqî awîs, berhevokek mezin  bi navnîana(Qiseyî pêînan)di sala (1933) an de weandiye, lê em nikanin rola rojhilatnasê firansî Rojêh Lîsko jî di vê mijarê de jibîr bikin; ewî hîn di sala(1937) an de gelek gotinên pêiyan weandine.

Bixwne...

Gotar: Dengek ji dil xatirxwestin


Bêwar Brahîm

Derdo,
Di navbera salan de roj li benda hev ranawestin di pêbirka mirina mêran de cirîdê dikin rê nadin hev ku bihnvedanekê bistînin û desmaleka rehmê bidin ber hêsrên welatê ku di bin gurmîna topên cengê de kal bûye. Koncalên stêrêkên re li ber stêrkên me yên ronîdayî vegirtîne û ji nikave wan dadiqurtîne. Sbatoka dînik nexwest dest vala pita xwe bide sale û bimee ji dûmana dînbûna xwe ewrekî re li ber dergehê adarê civiand û li ber çavên erd û azman dildarekî xewnê weka Bavê Zoro ji himbêza buhara vê jiyanê revand û çû.

Bixwne...

Gotar: Law cawbir nirna me.. Ji folklora kurd


Dr.phil.Ebdilmecît êxo

Di demek pir kevin de cotariyek biçûk û belengaz li gundekî hebû,ewî sê evan li serhev xewnek weha didît:Tîrêja rojê xwe davêje ser êîka malê û êîk jî pir ronahiyê dide,lewra jî cotarî  diçe cem dadgirê bajêr ta ku ew ji wî re vê xewnê irove bike.Cotarî xewna xwe ji dadgir re got,lê dadgir tavildanê têgihît ku zêr di êîka xaniya cotarî de hene,ewî niyaz kir wan samanên buha ji xwe re bibe,lewra ewî bi cotarî re got:Tu zû vegere mala xwe,beriya ku mala we bi ser we de hildiwee û divê hûn ji wê malê derkevin.

Bixwne...

Gotar: Hevdijayet di navbera hi dirav de nirna me.. Ji folklura kurd


Dr.Phil.Ebdilmecît êxo

Rojekê ji rojan hi û diravê pêrgî  hev  dibin;dirav bi hi re dibêje:Ez ji te pirtir ji mirov re sudar im,lê hiê jî bi diravê re got:Ba e;kanî em ezmûnekê çêkin, ji ber ku ezmûn tenê dikane biryarê bide,ka kî ji me li ser rastiyê ye.Diravê li ser pêniyara hiê erê kir û got:Vaye ezê herim cem cotarekî  belengaz,ew jî niha li jêr çiyê  cot  dike,lê êzingvanek jî li nav  wî çiyayî daran dibire .

Bixwne...

Gotar: Yekem roja dibistan 14 dar


Idrîs Hiso

Berî ku biçim dibistanê, bi tenê min dizanîbû bi Zimanê Kurdî, min digot belkî cîhan hemû bi Kurmancî diaxife, herwiha min zen dikir ku, destpêka dinyê ji gundê me ye û dawiya wê jî Mêrdîne, ji ber bi ev ronahiyên malên Mêrdînê wek gerdeniya keçeke ciwan dibiriqandin û bi roj jî, keleha Mêrdînê xwe ji me ve xuyadikir.

Bixwne...

Gotar: Prozbahiya Min ji 25 Saliya Weanxaneya AVESTA re


Konê Re

  Ji mêj ve, ez pirtûkên weanxaneya (Avesta) diopînim û dixwînim, çend carekî ez û xwediyê wê mamoste Abdullah Keskîn bi hev re axifîne û me çend rojên xwe di festîvala Seydayê Cegerxwîn de sala 2008an li Hewlêrê bi hev re derbas kirine.. Herwiha min li wê hevpeyvîna bi navê (Pencemor) ya ku mamoste Kawa Emîn pê re kiriye guhdarî kiriye.. Anku ez pak serwextî kar û xebata wî me. Di van 25 salên dawî de û dikarim bibêjim ji berî 25 salan ve jî, ji heyamê weandina wê hejmara (sêwî) ji rojnameya (Rojname) û rojnameya (Welat) ve wî nas dikim.

Bixwne...

Gotar: Di 74 saliya komara Mihabad de ( Avabna Komara Kurdistan )


Himend êxo

Di sala 1945´an de gelê krud li Kurdistana Rojhilat , li bajarê Mehabadê rêxistineke bi navê “Komeley Jiyanewey Kurd” ava kir. Vê rêxistinê di sala 1945’an de navê xwe kir “Partiya Demokrat a Kurdistanê”. Qazî Mihemed bû serokê vê partiyê. Wî di 22’yê Rêbendana sala 1946´an de li Qada Çarçirayê avabûna Komara Kurdistanê ragihand. Di 11’ê Reemiya sala 1946´an de parlementerên komarê sond xwarin û dest bi karê xwe kirin. Wan Mihabad wek paytexta Komara Kurdistanê diyarkirin. Komara Kurdistanê salekê dom kir, lê di wê demê de pêengên komarê di warê aborî, civakî û çandî de gelek karên hêja kirin. Rojname û kovarên mîna
“Kurdistan”, “Nîtîman”, “Hawarî Nîtîman”, “Helale” di vê demê de derketin.
Ji bo zarokan jî kovareke bi navê “Girûgalî Mindalan” derket. .

Bixwne...

Gotar: Dr. Nredn Zaza di Semner Imzekirina Pirtka (Kurd Nejibrkirin) de


 Konê Re

  Bi helkeftina ku di roja 15/2/2019`an de, (100) sal di ser rojbûna lehengê Kurd Dr. Nûredîn Zaza (1919/ Maden – 1988/ Lozan) re derbas bû, min pirtûkek bi navê (Dr. Nûredîn Zaza 1919 – 1988: Kurdê Nejibîrkirinê), berhev kir û ji giyanê wî re kir diyarî.
Doh (07.02.2020), bi boneya (101) saliya rojbûna wî û amadebûna cemawerekî bijarte ji nivîskar û rewenbîran me bîranîna wî, li gor bejin û bala wî di (Hevgirtina Rewenbîrên Rojavayê Kurdistanê) de li Qamilo û bi alîkariya wan pêk anî - digel spasiyên gerim ji helbestvan Ehmed Huseynî re- Sed mixabin, tevî pirbûna rêxistinên Kurdî li Qamilo, ez çav bi amadebûna wan neketim?!!

Bixwne...

Gotar: Eliy tirsonek nirna me.. Ji folklora Kurd


Dr.Phil.Emdilmecît êxo

Di demek kevin de Eliyê tirsonek hebû, Elî ewqas tirsonek bû ku ew  di rojê de jî newîrî ji mala xwe  derketa derve,lewra jina wî karên malê û yên derve jî dikir,bi ser vê de jî Elî bi zarokên xwe re di xwarinê de dibû hevpar.
Elî her roj bi jina xwe re digot:Lê Jinê ji min re nên hûne!Ji min re avê hûne!

Bixwne...

Gotar: Jibo branna 13de mn a koberiya akadmik, prof. Dr. akiro y Xudo Mihoy


Dr. Ibrahim Mahmud
 
  Xwendevanên hêja roja 1î Sibata 2007 endamê akadêmiya zanistî a Ermrnistanê û Russa yê, serokê navenda lêkolînên kurdî li Mosko yê, dîrokzan û kurdperwerê mezin Prof. Dr. akiroyê Xudo çû ser heqiya xwe!
Jibo bîranîna vê bûyera bi ewat û xemgîn ez dixwazim bi kurtî çend rêzikan li ser Mamosteye xwe bênim ser kaxezê, lewra Mamosteyê min yê bi qilafetê (bi bejna) xwe ve piçûk, lê bi qedir û ma’rîfeta xwe ve, bi zarxweî û devlikeniya xwe ve, bi mervanî û Kurdperweriya  xwe ve, bi nefispiçûkî û mirovantiya  xwe ve, bi zanebûn û ronakbîriya  xwe ve pir‘ bilind bu, layqe ku mirov jibo wî mandî bibe û jibîr nekê!

Bixwne...

Gotar: end ro Mna Doh e: Civna Axayn Serxet Binxet


Konê Re

  evên zivistanê dirêj in.. evê din ez jî wek Cihûyan li kaxetên xwe yên kevin vegeriyam. Di nav wan de çav bi çend çavpêketinên xwe yên ku ji berî 25-30 salî ve, min ew li ser dawxaza Prof Dr. Celîlê Celîl, bi çend kelemêran re kiribûn, dîtin. Yek ji wan kalemêran Hecî Hesen (Bozo), mixtarê gundê Tûkê bû, yek kirîvê min Hesenê Mirad (Bavfilleh) bû û yek apê min Silêmanê Xelîl (Silo) bû. Van hersê rehmetiyan çîroka civîna Axayên Serxet û Binxetê di Sala Kurmancî de, li gundê Bilêqiyê, kêm zêde wiha ji min re gotin:

Bixwne...

Gotar: Silavek gulgul ji nivskara delal narn narn omer re


Nêrgiz Ismayîl

Ev demek bû min xwest di nava rûpelên çavên ku te xêz kiribûn di nava pirtûka te ya hêja "ÇAVÊN DIL" de melevaniyê bikim. Vaye îro melevaniya min qediya.
Pir dilad û baxtewarim ger derfeta min çêbû ku careke din li nav hestên te yên nazenîn bigerim û hîna batir volqanên nuh temae bikim.
Min xwest ne bi çavekî bi deh çavên dilê xwe wan çavên te bixwînim, min xwend, gelek adbûm. Çendîn hêjaye ew pênûs ku bi delalî ji xwere ev ê xwekirine û êrîn kirine. Çolên zuha bi av kirine. warê berfê bi kulîlk kirine.

Bixwne...

Gotar: K qenc e? nirna me.. Ji folklora kurd


Dr.Phil.Ebdilmecît êxo

Rojekê ji rojan Melik  ji alyarê xwe pirsî;Di baweriya te de,kî qenc e mirovê belengaz yan mirovê dewlemend?
alyar got:Xweda temenê te dirêj bike Melikê min,di nirîna min de, mirovê dewlemend ji yê belengaz  qenctir e;ji ber ku  mirovê dewlemend  kane  rindiyan  bi kesan bike,lê mirov nikane sûdê ji kesên belengaz bibîne.

Bixwne...

Gotar: awa Mejy Mirovan T utin!?


Mihemed Hesko (birasoz)

Di sala 1987`an de zanayê Amerîkîyê di warê bisîkolojîkê de pirtûkek bi navnîana`` Thought Reform and the Psychology of Totalism`` Çaksaziya Ramanî Û Zanîna Derûnî Li Ba Grupan`` weandiye û têde pêngavên ku kesek an mirovek têre derbas dibe, dema ku tevlî grupên olî an rêxistinên siyasî îdyolojîkên tundrew dibe, gotûbêj kiriye.

Bixwne...

twitter

Helbest