Sereke | Beş Ereb | Beş Çand | Gotarek Rke | Erşv

Sereke

Ger



Gotar: (Hifiro) nirna me.. Ji folklora Kurd


Dr.Fhil.Ebdilmecît  êxo

- 1-
Zivistan pir sar bû,berfê wek pêmbê bi topacan  lêdikir,wargeha serdarê bajêr li avrazeke dûz bû û li hawîrdora wê  hemû çiya bi berfê xemlandî bûn.
Di rojekê de;serdarê bajêr û alyarê xwe yê ji aliyê çepê de bi cilên ne fermî çavdêriyek li bajêr kirin,serdarê bajêr dadmend  û xemxwarê  miletê xwe bû û ewî  herdem dixwast  ku aramî  di nav bajêr de hebe.

Bixwne...

Gotar: Kurdistan.. Keya Kurd..


Ezîz Xemcivîn


Em gelekî li bûyerên dîrokî venagerin, piraniya we dizanin ko welatê me du parvekirinên dîrokî lê bûne..
Yekem car Kurdistan wek ko di dîrokê de nav li welatê me bûye, çimkî xaka miletê kevnare ya miletê Kurd e, ket ber erekî giran di navbera imperatoriya Sefewî ya Farisan û imperatoriya Osmaniyan ya Tirkên nuha, li erê Çaldîranê Kurdistan ji encama wî erî sala 1514ê di navbera herdu imperatoriyan de hate dabe kirin.

Bixwne...

Gotar: Li Hewlr, korseke pket ya frkirina Ziman Kurd bidaw b


 Idrîs Hiso - Hewlêr

Roja 10.01.2020an korsa fêrkirina Zimanê Kurdî ku ji aliyê lêkolîner û nivîskar Xalid Cemîl Mihemed ve hatibû amadekirin û wane jî wî bi xwe didan, li hola Dezgeha Sema ya Çand û Hunerê li mêvanxaneya Capitol bidawî bû.
Mamoste Xalid, bi hevkarî li gel Dezgeha Sema ya Çand û Hunerê û mêvanxaneya Capitol, xuleke pêketî di Zimanê Kurdî de da, tê de hejmarek nivîskar, rojnamevan û xwendekarên zanîngehê ji beên cuda bedar bûn.

Bixwne...

Gotar: ima Kurd?


M. Bengo

Gelek caran pirsek di mejiyê min de gêrê dike, valîwalî xwe radikiîne, li deriyê damaran dide bi behntengî û bêtebat doza bersivê dike. Bi xirecira xwe gumegumekê peydadike, ramanên min ji xew radike, qirincokan dide wan qêrînî bi wan dikeve, tepiska davêje wan, wan diwestîne. Pirsek bi kel e, bi ser minde kelogirî dibe, yefê nade ku ez tîpên xwe li hev siwarkim, kît û peyvan li ser bejna hevokê bipêçim. 

Bixwne...

Gotar: Hatiya nivsandin Xeleka(2)


Bavê Zozanê

Ji xwe berê min soz dabû xwendevanên heja ku xelekeke din li ser helbesta Hatiye nivîsandin ya helbestvanê nemir Mihemed Elî Hiso binvîsim ji ber ku min nexwest ez gotar xwe ya pêîn ewqasî dirêj bikim. Dixwazim  bînim bîra we ku hinganê liser du parçan ji helbestê min  nivîsîbû:

Bixwne...

Gotar: Zemblfiro bi kurtas nirna me


Dr.phil.Ebdilmecît êxo

-1-
Dîroka destana Zembîlfiro vedigere sedsalên navên,ewa li seranserî Kurdistanê mîna stran hatiye naskirin.Lêkolîner Museliyan jî mîna pir lêkolînvanên din diçespêne ku folklora Kurdî bi hemû cureyên xwe dewlemend e,di wir de hemû riwetên  jiyana gelê Kurd  hene,têkoîn li dijî zordestan ,dilsoziya Kurdan ji heval û dostên xwe re  û H.W.D.

Bixwne...

Gotar: Nivskarn bi rmet


M. Bengo

Gelek ji we ku ji ber nîrin cuda penaberbûn, belabûn li welatên biyanî, îro fêrî zimanê wan welatan dibin û bûne û ne tenê wilo, hineka ji we berhemin hêja bi wan zimanê biyanî nivîsandiye, ev titekî pir qence û tê wê wateyê ku hûn afrenêrin çalak û zîrekin. Keda we wê bimîne cihê rêzgirtinê û hûnê bimînin xwedî taybetmendiyekê di çavên wan miletan de, û her weha li cem gelê xwe.

Bixwne...

Gotar: Hatiye nivsandin


Bavê Zozanê

Hatiye nivîsandin helbestek hêjaye mîna hemî helbestên hozanvan Mihemed Elî Hiso ku ez naxwazim bêjim xwedê jê xwe bê yan jî Bihitîbê ji ber bi rastî ewî hîç bawerî bi van gotobêjan ne di anî.
Erê dixwazim bêjim ku ev helbesta zêrîn(Hatiye nivîsandin) hunermend Adilê Hiznî bi deng û awazê xwe kiriye stran ka am çiqasî bi mûzîk û awaza helbestêre babînin yan na eva babeteke diye  ,ez naxwazim li ser bi bêjim pêî ev nebabeta mine paî jî ne karê mine .

Bixwne...

Gotar: Kutina Qasim Silman destpka piroseyek mezine


Mehmûd Biro

Dibehweriya minde Kuştina Qasim Silêmanî û Abo Mihdî Almuhendis destpêka qûnaxeke tazeye.
Ligor şopandina min ji siyaseta Emrîkî re ez dibînim ku Emrîka kesayetiyan û hêzan avadikê û erkan didê ber wan ta ku sed ji sed bikevê xizmet û bercewenda wêde.
Emrîka  diserdema Obama de, di sala 2015 an de, peymana otomî ligel Îranê amze kir da ku Îran nema pîtandina Yoranyom bike beramberî ku Îran bikêfa xwe dinav welatên herêmê de wek Lubnan, Yemen, Îraq û sûryê de liv û tevgera xwe bikê.

Bixwne...

Gotar: AHMARAN


Werger ji erebî
Keko Xanimê


Ji evsaneyên kurdî.
Ji mêj ve û ta roja îro malên kurda dihatin xemilandin bi vê tabloya li ser cêw û kêm mal jê bêpar diman, bi tevnek bedew û lihevhatî ev mêmar dihat neqiandin û daleqandin, ew aha maran "ahmaran" bû.
Vêca çi çîroka wê ye??
Ew keçek e pir bedew û xwdîyê dilekî nazik û çakrewit bû, lê ji alîyê gundîyan ve bêbextî lê hat kirin, vêca terqîya û bi çolan ket û ji ber wê sitmkarîyê xwe binerd kir da ku ji zordarîya mirovan xwe biparêze, lewra di ikeftan da tevlî jiyana maran bû û bi wan re jiyan kir.

Bixwne...

Gotar: Mihricana Serkaniy


Bavê Zozanê

Îsal roja helbesta Kurdî li Essenê bi navê Serêkaniyê birîna me ya nuh di roja 22.12 .2019 an de hat li dar xistin ,ku em tev dizanin  ku Serêkaniyê parçekî hêja ye ji Rojavayê Kurdistanê ku ji aliyê dewleta Tirk ve hatiye dagîrkirin.

Ji xwe em zanin ku ev roj bi xwe ji bo helkefta bîranîna salvegera 35 an a helbestvanê Kurd ê mezin Cegerxwîn e ku Yekîtiya Gitî ya Nivîskar û Rojnamevanên Kurd li Sûriyê bi hevkariya Komela Hêlîn a rewenbîrî li bajarê Essenê li Almanyayê ev çalakiya giranbiha li dar xistin.

Bixwne...

Gotar: Destpka efsaneyn Kurd roln qehremann wan di helbest de


Dr.Phil.Ebdilmecît êxo

-1-
Berî pêî divê em bizanibin;peyva(Efsane)bi wateya(Baweriyê) tête nasîn,ango;bûyerên  ku di efsanê de  têtin irovekirin ji aliyê  civakên  kevn de  wek  baweriyên  pîroz  dihatin  pejrandin .
Gelek lêkolînerên folklorê weha dinivisînin:Di efsanê de Xwedawend,ajalên xeyalî,mirovên nîvajel,firite û pêrî Û.H.D.Rolên  lehengên serekîn  dilîzin. Efsane  li ser van mijarên  jêrîn radiweste:1-Afrandina gerdûnê.2-Diyardeyên xwezayî.3-Cihê mirov di civakê de  û nemaze têkeliyên wî  bi Xwedawend û xwezayê re.4-Çêbûna civakê  û pêwendiyên wê  bi civakên derdora xwe re .

Bixwne...

Gotar: Mezopotamiya!


Konê Re

  Mezopotamiya.. Mezra Botan.. Bûka dinyayê! Îro Beriya Mêrdîna te, min di nav pencên xwe de kûr û dûr dibe! Gulîstana têr netew ilfîtazî maye..! Ez ê çilo û çawa xwe bidim ber pala Zinarê Mêrdînê?! Li ber bêdengiya wî Zinarî bisekinim?!
  Mezopotamiya! Xelkên te yên ku bi ava çemê Dicle, Firat û Xabûr aristaniya Nînewa, Orkê û Waokanî ava kirin.. Di gelî, newal û detên te de, genim çandin, hesp kedî kirin û tekelên erebeyan afirandin, îro bi tena xwe li vê rastê mane.. Gelo ez ê çilo keleha Mêrdînê ji nû ve rizgar bikim?!

Bixwne...

Gotar: Kurd di bazarn chan de.


Mizgîn Hesko

Bê guman dixwazim ku ji were bibêjim ka duh çi çêbû, û xwe dizanim ku titê çêbû, êdî rastiyeke
mîna mirinê ye weha tehl e, lê dimîne rastî.
Ji mêj ve , li ser maseyên dagirtî piyalên Vodka û Wîskiyê ....kurd dihatin firotin....ev bi erêniya cîhanê bigitî dibû, ji ber ku bêdengiya cîhanê êweyeke din ji erêniyê  bûn.
Kurdên rojavayê Kurdistanê bêhtirî yazdeh hezar ji batirîn ciwanên xwe di erê li dij terorê terxan kiribûn.

Bixwne...

Gotar: Cureyn Folklora Kurd destpka w


Dr.Fihl.Ebdilmecît êxo

 (Gelên  ku efsaneyên  xwe tune bin, dê ji serma re bimrin)
Patrîk Dêlator


-1-
Folklora Kurdî jî mîna hemû folklorên gelên cîhanê parve pir beên serekîn dibin:1-Efsane.2-Destan,destan jî bi du cureyan e,(1-Destanên qehremaniyê.).2-Destanên evîndariyê.).3-Çîrok.4-Helbestên goraniyê(stranê).5-Pend û îret.6-Zûtêderxistin.7-Sema.8-Pêkenok.9-ayênên gelêrî(Cilûberg )Û.H.D.

Bixwne...

Gotar: Heftemn Flmefestvala Duhok, Kurdistan bi hem ciwaniya xwe


Idrîs Hiso

Roja 09.09.2019z gera Heftemîn Fîlmefestîvala Duhok a Navdewletî bo Fîlman destpêkir. Yek ji mêhvanên festivalê yên navdar ji Rojavayê Kurdistanê nivîskar, lêkolîner û helbestvan Konê Re bû.
Min telîfona wî kir, û ji Gewîlan, ji qiraxa cemê Zab, ji Keleka Yasîn Axa, min berê xwe da Duhok, ku dê bi fîlmên sînema ji seranserî cîhanê û tevahiya Kurdistanê were xemilandin.

Bixwne...

Gotar: Jin pirsa wjey.4.


Mizgîn Hesko

Li gorî jêderên heyî û çanda devokî, jinên kurd her tim çalak bûn, ma dayikên me li ber darê dergûê rist li hev netanîn û di ber xwe de nedinehwirandin...?
Ta vê gavê û ez pitrastim ku hîn li det û newalan, li bax û bistanan, li ber keriyê pez, li nav mirên îsot û bacanan, di bin darên hejîran de, dema çinîn . aêf û avdanê û htw. Belê ez tekez dikim ku hîn ew jinên bedew lawik û dîlokan ji hiê xwe di`afirîn in û wan dibêjin,,pir ji dastan û lawikên ku em rojane li wan guhdarî dikin û hinan ezber dikin ji afrêneriya jinan e.

Bixwne...

Gotar: Folklora kurd,rasteyeqniya w sersedemm pketina w


Dr.Phil.Ebdilmecît êxo

-1-
Di rastiyê de çawa miletê Kurd xudanê wêjeya kurdî ya kevneopî zor dewlemend e,ew ewqas jî,ji aliyê folklorê de jî   xawênê genciyeke gewre û dewlemend e,di vê derbarê de lêkolîner û helbestvanê gernas Tosinê Reît ji Rewanê dinivîse:(Folklora gelê Kurd buhuteke derî girtî ye),anko; mebesta lêkolîner ev e:Folklora kurdî ne tenê dewlemend e,lê belê ewa mîna gulistaneke mezin  pir rengarengî ye û samaneke mîna buhutê  bi cureyên xwe gelek xemlandî ye.

Bixwne...

Gotar: Bel Wilo ye Mr Min!


Konê Re
 
  Bi min xwe e, pitî 76 salan, ez vî gotarê Mîr Dr. Kamîran Bedirxan, yê bi navê (Ma ne wilo ye?) careke din ji we re raxînim ber çavan, da ku em li hin îret û pendên wî vegerin û iyar bibin.. Min ev gotarê wî, ji rojnameya wî (Stêr), hejmara 3`an, sala 1943`an girtiye. Ev rojnameya wî li Beyrûtê bi zimanê Kurdî û Fransî dihat diweand. Ji ber giringiya gotinên wê, min xwe dît ku pêkêî we bikim û ez bi xêr û hûn bi selametî. Fermo bixwînin:

Bixwne...

Gotar: Folklor ye i diarewne ?


Dr.Pihl.Ebdilmecît êxo

Peyva folklorê ji zimanê êngilîzî hatiye birin,wateya wê (Zanîna gel e),Wêlyem Tomas  cara yekê di sala (1846) an de peyva (Folklor)ê mîna têrmeke zanistî bi karanîye,di pit  re;ev peyva mîna têrmeke navnetwî di nav hemû zimanên cîhanê de cihê xwe bi kît  girtiye.Lê em di vê gûmanê de ne ku belkî(Zargotin)nikane sedî sed hemwateya folklorê bide  nasîn,çimkî peyva zargotin yanê zimangotin e,lê em dizanin di nav cureyên folklorê de ayînên hene ne bi dev û zimên têtin gotin,wek mînak:Semayên kurdî,cilûbergên kurdî,Xwerinên kurdî û hin din,lewra jî em dixwazin di gotara xwe de peyva folklorê bi karhûnin.

Bixwne...

Gotar: Welato! Ez gelek titan bo te binivsim



 Konê Re

  Welato! Gelo xak bi kê dimîne? Tê bibêje; bi akinciyên xwe.. Kî darên Berû û Çinarê di pala çiyayên te de diçîne? Tê bibêje; welatiyên hezxak.. Wê kî ala serxwebûna te bilind bike, tê bibêje; welatiyên kurdperwer, dilsoz û wefadar.. Belê, rast e û bela xêrnexwazên welatê min bibin rewrewk.

  Welato! Her roj min ji çayxaneya ku di orta bajarê Qamilo de bû, li hat û çûyên çardiryanê temae dikir û pêre jî di dîroka bajar ya kevin û nû de diponijîm/ Ew çayxane berî çend rojan bi destê terorê hat ewitandin..

Bixwne...

Gotar: Hebna Ptola perwerde


Anahîta Hemo

Bingeha avabûna welatek serbixwe hebûna sîstemeke perweredak azad e.

Derengkirina ne diyar, ji sîstemeke perwerde bo nifên Rojava , lê nayê bûrandin.

Çi pêdiviye bo avakirina kesayetîk”hewilatî”, serbixwe, berpirsiyar û azadîxwaz ku karibe di vê pêvajoyê de bi arkên netewî rabe?? Bêgûman , Ev kesayetî wê karibe giringiyê bide problêmên civakê çi jîngeh çi wargeh.

Bixwne...

Gotar: Rola jina Kurd di danna bingeha wjeya kurd de (2)


Dr.Pihl.Ebdilmecît êxo

Dayê Tewrîz Hawramî
Helbestvan Dayê Tewrîz Hewramî di dîroka wêjeya klasîk de nimûneyek ge e,ewa di sedsala deh û yanzdan de  jiyaye,ewa yekem jin e ku navê wê di pirtûka (Serencam) de mîna helbestvaneke Kurd cihê xwe girtiye.
Ewa jî di wê serdemê de mîna pir hevalên xwe helbestên xwe diterxîne Xwedênasiyê.Divê em li vir jî bi bîrhûnin ku di wê serdemê de(Ehlî Heq)

Bixwne...

Gotar: Operasyona kaniya xwn ya Tirkiy encamn w li ser doza kurd


Rêzan Şêxmûs

Gelê Kurd li Kurdistana Sûriyê, bi xurtî her ji yekemîn roj beşdarî şoreşa Sûrî bû, ji bo bidawîkirina dîktatoriyê û avakirina Sûriyek nû ya sekuler, federal û demokrat, û danasîna mafên hemû pêkhateyên wê yên olî û netewî, nemaze ji bo bidestxistina mafên gelê kurd yên netewî û diyarkirina çarenivîsa xwe li gorî peyman û rêkeftinên navdewletî yên têkildar.

Bixwne...

Gotar: Rola jina Kurd di danna bingeha helbesta kurd


Dr.Pihl.Ebdilmecît êxo

-1-
Di gotara derbazbûyê de me tenê navên hin helbestvanên jin anîn zimên,lê di vir de em dixwazin  wan û hin helbestên wan  hinekî berferehtir li gor çavkaniyên ku bi destên me de peyda bûne,binivsînin.
  Nêrgiz Xanima arezûrî nêzîkî( 733-  ?) Z.
Nêrgiz Xanim li nêzîkî sala (733) an de li arezûrê(Loristanê) ji dayik bûye,lê ne diyar e ku ewa kînga çûye dilovaniya Xwedê,ewa li ber destê bavê xwe di warê nivîsandina helbestê de pêd çûye,ewa hevsera Ebdînê Caf bû û ew herdu jî bawermendê rêbaza (Yarî )bûn.Nêrgiz Xanim ne tenê helbestvan bû,lê ewa tembûrvan jî bû.Em li jêr çend malikan li gor  veguhastina nivîskar FeqîhHusên Soqinc ji tîpên erebî  û zaravê goranî ) dinivsînin.

Bixwne...

Gotar: Berder, Gewlan navnana eke n b sarj


 Idrîs Hiso

Vê sibehê wek gelek rojan, berî roj hilê, ez derketim min got ez dê hinekî bipeyim (Bimeim).
Min dît ku hejmarek barhilgir(kamiyon) û hejmarek beldozer li Gewîlanê kar dikin, erdê rast dikin û axê li serhev li deverên destnîankirî kom dikin.
Amajeya nexêrê ye, careke din wê penaber li vê deverê biciîbibin.
Di sala 2013an de yekemîn car penaberên Rojavayê Kurdistanê li heman cî, li Gewîlan hatibûn nitecîkirin.

Bixwne...

Gotar: Payza Xemgn!


Konê Re

  Were payîza Xemgîn were! Were û sapê temenê min li ser bênderên welatê min bidêre.. Di sikak û kolanê Qamilokê de li opa pêyên min bigere.. Were û çîroka Mem û Zînê, Siyabend û Xecê, Ferhad û êrîn ji nifên nûhatî re bêje û bibilîne.. Were û kul û xemên di tûrikê min de li ber bayê xwe yê nû bidêre..!
  Were..! Çendî bayê te gur be nikare gundê min, bajarê min û Beriya Mêrdînê ji hu û xeyalên min derîne.. Were..! Were em bi hev re rûpelekî nû mor bikin ku bayê te, kum û kolozên xelkên Beriya Mêrdînê li ber xwe nebe û zimanê min talan neke..! 

Bixwne...

Gotar: irskek li ser destpk lgernaa wjeya kurd


Dr.Phil.Ebdilmecît êxo

 -1-
Li  gorî hin cihderên wêjeyî;pirtûka wêjeyî  ya  yekê  (Avêste ) ye, ewa bi zimanê kurdî ji aliyê feylesof û Xwedênasê Kurd,Zerdet de hatiye nivisîn,wek tête zanîn ku(Avêste)pirtûkek olî ye,lê dîroknasê wêjeya kurdî Feqî Husîn Saqinc dibêje:Divê  ev pirtûka wek bingeha wêjeya kurdî  JÎ were pejrandin.
Pitî ku me bi xwe jî hin deqên wergerandî ji pirtûka pîroz (Avêste) xwendin,me dît ku  ewa bi êweya malikan hatiye afrandin,lewara;em jî dixwzin bi nirîna F.H.Saqinc re bibin yek û bêjin:(Avêste) bingeha wêjeya kurdî ye û eva rastiyeke dîrokî ye.

Bixwne...

Gotar: Beriya Mrdn Dengbj


Konê Re

Were domam, were doman, tuyî serê gazin û loman!
Ava çemê me bi xulxul tê, pêlek îr tê yek ekir tê
Dilketina qîz û xortan, ji kambaxa gund, ji eq û dil tê
Dilketina min û vê zalimê, mektûbreê ji nav gawir tê..
  Tevî qedexebûna Zimanê Kurdî ji rex desthilatê ve, tevî asteng û problemên ku di nav civata xelkên Beriyê Mêrdînê de hebû; ji berberiyê, erê êlitiyê, erê netewên cîran û xweparastinê, xelkên beriyê li gor xweristiya beriya xwe, amûrên muzîkê wek def, zirne, kemaçe û tembûrê ji xwe re bijartin û li ber dengê jenên wan kul û xem, kêf û ahiya xwe anine ziman û reqisîne.

Bixwne...

Gotar: Pit ra Tirkiy, ji bo veger, penaber daxwaza gerentiyek navdewlet dikin


Idrîs Hiso

Berî ku Tirkiyê êrîa xwe ya terorî ya di bin navê operasyona Kaniya Atiyê de bibe ser Rojavayê Kurdistanê û Bakurê Sûriyê, di nav paneberên Rojavayê Kurdistanê û Sûriyê de ku li Herêma Kurdistanê dimînin, rojana mijara vegara bo malên xwe di civata wan de mijara serekî bû, ji ber ku wan didît ku devera wan deverek aram e û êdî ji aliyê ewlekarî û abûrî geepêdanek diyar hebû, û hejmarek mezin ji penaberan vegeriyan jî, pêla vegerê heta rojên berî operasyona terorî ya artêa Tirkiyê berdewam bû.

Bixwne...

twitter

Helbest